वीरगंज(पर्सा),१३ फागुन । पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नं. १ का प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार अनिल रुङ्गटाको प्रमुख लगानी रहेको जगदम्बा इन्टरप्राइजेज उद्योगले वीरगंज महानगरपालिका वडा नं. ३२ र वरपरका बासिन्दाको जीवन संकटमा पारेको छ। उद्योगको फलाम गलाउने भट्टीबाट निस्कने बाक्लो र विषालु धुवाँले स्थानीय नागरिकलाई दैनिक रूपमा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगमा ग्रसित बनाउँदै आएको छ।
स्थानीय अगुवाहरूका अनुसार, उद्योगको सञ्चालनले पलदार टोल, परसवा, बदन नगर र टेढा गाउँजस्ता वस्तीमा मानवीय जीवन नै जोखिममा परेको छ। धुवाँका कारण गाउँमा दिउँसोपनि अन्धकार हुने, सास फेर्न कठिन हुने र आँखामा समस्या हुने अवस्था सिर्जना भएको स्थानीयहरूको गुनासो छ। वीरगंज महानगरपालिका स्वास्थ्य शाखाका तथ्यांकअनुसार, उद्योग रहेको उक्त क्षेत्र महानगरभित्र सबैभन्दा बढी क्षयरोग (टिबी) र दमका बिरामी रहेको क्षेत्र मानिन्छ।
विशेषज्ञहरू भन्छन् कि उद्योगमा प्रयोग हुने कथित अवैध भट्टीले रुख–बिरुवा, पशुपन्छी र मानव जीवनसमेत गम्भीर जोखिममा पारेको छ। उद्योगबाट निस्केको विषालु धुवाँ र फोहोर पानीले श्रीसिया नदीका जलचर प्राणीहरू लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेका छन्। स्थानीयले आरोप लगाएका छन् कि हावा र पानी दुवै प्रदूषित भइसकेको छ र उद्योगबाट हुने वातावरणीय क्षतिको असर दीर्घकालीन हुने सम्भावना छ।
स्थानीयवासीका अनुसार, रुङ्गटा राजनीतिक पहुँचको आडमा नियमविपरीत उद्योग सञ्चालन गर्दै आएका छन्। उनी नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग निकट सम्बन्धित मानिन्छन्। राजनीतिक दबाब र आर्थिक सहयोगको आधारमा उनलाई पर्सा–१ बाट उम्मेदवार बनाइएको भन्ने आरोप स्थानीय तहमा असन्तुष्टि र त्रास फैलाएको छ।
एक स्थानीयले सञ्चारकर्मीसँग भने, “जनताको स्वास्थ्यसँग गम्भीर खेलवाड गर्ने व्यक्तिलाई जनप्रतिनिधि बनाउन खोज्नु दुःखद हो। हजारौं नागरिकलाई रोगी बनाउने उद्योग सञ्चालकलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनु पर्नेमा उल्टै टिकट दिइनु कांग्रेसको नैतिकतामा प्रश्नचिन्ह हो।”
स्थानीयहरूले उद्योगको मूल गेटमा पटक–पटक धरना र आन्दोलन गरेका छन्। धुवाँले सास फेर्न नसकिने अवस्था सिर्जना भएपछि उनीहरू प्रदर्शनमा उत्रिन बाध्य भएका हुन्। तर, राजनीतिक पहुँचका कारण अहिलेसम्म प्रभावकारी कारबाही हुन नसकेको उनीहरूको दाबी छ।
उद्योगले प्रदूषण फैलाउने मात्र नभई बस्तीको स्वास्थ्य र वातावरण दुबैमा दीर्घकालीन असर पारेको छ। भट्टीबाट निस्किने धुवाँले सास फेर्न असम्भव, आँखामा जलन र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरू सिर्जना गरेको तथ्यांकले देखाएको छ। साथै, विषालु फोहोर पानीले नदी र स्थानीय कृषि क्षेत्रमा पनि गम्भीर असर पुर्याएको स्थानीयहरूले बताएका छन्।
आगामी फागुन २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि रुङ्गटा उम्मेदवार बनेका छन्। स्थानीयवासीहरू त्रसित बनेका छन् कि, पैसा र शक्तिको आडमा निर्वाचित भएमा उद्योगले अझ बढी प्रदूषण फैलाउने र मानव बस्ती नै जोखिममा पर्ने खतरा छ। उनीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि नियमविपरीत उद्योग सञ्चालन गर्ने र प्रदूषण फैलाउने व्यक्तिलाई जनप्रतिनिधि बनाउने प्रयास अस्वीकार्य छ।
यसले स्पष्ट देखाउँछ कि उद्योग सञ्चालन र राजनीतिक शक्ति बीचको सम्बन्धले स्थानीय जनजीवनमा गम्भीर असर पारेको छ। स्वास्थ्य, वातावरण र जीवनको सुरक्षा सबै चुनौतीमा परेका छन्। स्थानीयहरू र स्वास्थ्य विज्ञहरूले उद्योगमा तत्काल प्रभावकारी नियमन र कारबाहीको माग गरिरहेका छन्, ताकि सास फेर्न सक्ने वातावरण र सुरक्षित मानव जीवन सुनिश्चित गर्न सकियोस्।
निष्कर्षमा, जगदम्बा इन्टरप्राइजेज उद्योगले न केवल वातावरण प्रदूषित बनाएको छ, तर स्थानीय जनजीवनमा स्वास्थ्य संकट सिर्जना गरेको छ। राजनीतिक पहुँचको आडमा यस उद्योगलाई संरक्षण दिइनु र संचालकलाई प्रतिनिधि बनाउन खोज्नु स्थानीय जनताको लागि ठूलो चिन्ता र असन्तुष्टि निम्त्याएको छ। आगामी निर्वाचनमा यसको सामाजिक र राजनीतिक प्रभाव व्यापक हुने देखिन्छ।