काठमाडौं,१८ भदौ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले प्रधानमन्त्री बनेपछि आफ्नो पहिलो विदेश भ्रमण अमेरिकाबाट सुरु गर्ने तयारी अघि बढेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभामा सहभागी हुन प्रधानमन्त्री शाह अमेरिका जाने तयारी गरिएको हो।
प्रधानमन्त्री शाहले पदभार सम्हालेयता हालसम्म कुनै पनि विदेश भ्रमण गरेका छैनन्। यसअघि उनको पहिलो विदेश भ्रमण भारत वा चीनबाट हुन सक्ने चर्चा हुँदै आए पनि पछिल्लो तयारीअनुसार प्रधानमन्त्री शाह संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासभामा सहभागी हुन अमेरिका जाने भएका हुन्। प्रधानमन्त्री शाहको अमेरिका भ्रमणका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयले आवश्यक तयारी तथा गृहकार्य अघि बढाएको एक उच्च अधिकारीले जानकारी दिएका छन्। यद्यपि भ्रमणको औपचारिक मिति, भ्रमण टोली तथा अन्य विस्तृत कार्यक्रम भने सार्वजनिक हुन बाँकी छ।
महासभामा नेपालको पछिल्लो अवस्था उठाउने तयारी
संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा प्रधानमन्त्री शाहका लागि नेपालको पछिल्लो राजनीतिक, आर्थिक तथा कूटनीतिक अवस्थाबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई जानकारी गराउने महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी पछिल्लो समय नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी, जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेको असर तथा जलवायु न्यायको विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष उठाउने तयारी भइरहेको उच्च अधिकारीहरूको भनाइ छ। नेपाल जलवायु परिवर्तनको असरबाट प्रभावित मुलुक भएकाले त्यसबाट सिर्जित चुनौती, विपद्का जोखिम तथा जलवायु न्यायका विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय ध्यानाकर्षण गराउने अवसरका रूपमा महासभा सहभागितालाई उपयोग गर्ने तयारी भइरहेको बताइएको छ।
विभिन्न देशका प्रतिनिधिसँग भेटवार्ता हुने अपेक्षा
अमेरिका भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासभालाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रमसँगै विभिन्न देशका सरकार तथा राष्ट्रप्रमुख, उच्चपदस्थ अधिकारी र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका प्रतिनिधिसँग महत्वपूर्ण भेटवार्ता गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। ती भेटवार्तामा नेपालको आर्थिक विकास, लगानीको वातावरण, विपद् व्यवस्थापन, जलवायु परिवर्तन तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलगायतका विषयमा छलफल हुने सम्भावना छ। नेपालको आर्थिक विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय लगानी तथा सहयोग आकर्षित गर्ने, विपद्का समयमा आवश्यक अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य जुटाउने र जलवायु परिवर्तनबाट नेपालले भोगिरहेका समस्याबारे विश्व समुदायको ध्यानाकर्षण गराउने विषय प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका महत्वपूर्ण एजेन्डा बन्न सक्ने देखिएको छ।
परम्परागत कूटनीतिक अभ्यासभन्दा फरक कदम
प्रधानमन्त्री शाहको पहिलो विदेश भ्रमण अमेरिकाबाट सुरु हुने तयारीलाई नेपालको परम्परागत कूटनीतिक अभ्यासभन्दा फरक कदमका रूपमा समेत हेरिएको छ। विगतमा नेपाली प्रधानमन्त्रीहरूको पहिलो विदेश भ्रमण प्रायः छिमेकी मुलुक भारत वा चीनबाट हुने गरेको थियो। तर प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो पहिलो विदेश भ्रमण अमेरिकाबाट गर्ने तयारी गरेसँगै यसलाई नेपालको बदलिँदो कूटनीतिक प्राथमिकताको संकेतका रूपमा समेत व्याख्या गर्न थालिएको छ। नेपालका दुई ठूला छिमेकी भारत र चीनसँग सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने चुनौतीका बीच प्रधानमन्त्री शाहको पहिलो विदेश भ्रमण अमेरिका हुन लागेको हो। पछिल्लो समय दुवै छिमेकीसँगको सम्बन्धमा अपेक्षित गति आउन नसकेको विदेश मामिलाका जानकारहरूको विश्लेषण छ।
यस्तो अवस्थामा प्रधानमन्त्री शाहको पहिलो विदेश भ्रमण अमेरिकाबाट सुरु हुनुलाई कूटनीतिक वृत्तमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। महासभामा सहभागिता र त्यस क्रममा हुने द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय भेटवार्ताले नेपालको आगामी अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कूटनीतिक प्राथमिकताबारे समेत केही संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
भ्रमणको विस्तृत कार्यतालिका सार्वजनिक हुन बाँकी
यद्यपि, प्रधानमन्त्री शाहको अमेरिका भ्रमणको मिति, भ्रमण टोली तथा द्विपक्षीय भेटवार्ताको विस्तृत कार्यतालिका भने हालसम्म औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन। परराष्ट्र मन्त्रालयले भ्रमणका आवश्यक तयारी र गृहकार्य अघि बढाइरहेको भए पनि औपचारिक निर्णय तथा कार्यक्रम सार्वजनिक भएपछि मात्रै प्रधानमन्त्री शाहको अमेरिका भ्रमणको पूर्ण विवरण स्पष्ट हुने देखिएको छ।